Przechodząc do sposobu pozycjonowania się zawodników należy zwrócić uwagę, że Rio Ave nie posiada sprecyzowanego systemu gry. W mediach najczęściej podaje się, że Rio Ave gra w 1-4-2-3-1, ale system gry w tej drużynie ciągle się zmienia w zależności od tego jakie są działania zawodników wypełniających konkretne zachowania wynikające ze sposobu gry. Dlatego też w momencie kiedy piłkę posiada bramkarz, najczęstszym sposobem zapewnienia dużej liczby linii podań jest obsunięcie dwóch środkowych obrońców oraz rozszerzenie przestrzeni gry przez dwóch bocznych obrońców. Charakteryzują się oni bardzo wysokim poziomem techniki indywidualnej i działań pod presją przeciwnika. W środkowym korytarzu funkcjonuje dwóch zawodników, którzy decydują o tym kto schodzi do gry i ustawia się centralnie. Co ciekawe, grające w ten sposób zespoły pozycjonują najczęściej tylko jednego defensywnego pomocnika przed linią obrony. Ten sposób daje możliwość wykorzystania przestrzeni w bocznym korytarzu, do którego dostęp może mieć zawsze aż trzech zawodników Rio Ave. Kultura gry Rio Ave opiera się właśnie tworzeniu gry na utrzymanie piłki w jednym korytarzu boiska w celu wciągnięcia do niego przeciwników i natychmiastowej zmianie korytarza dłuższym podaniem w celu wykorzystania przestrzeni i przewagi liczebnej w innym. Posiadając piłkę na połowie przeciwnika sposób gry Rio Ave koncentruje się na wykorzystywaniu przestrzeni przez pojedynki 1 na 1 w bocznych sektorach oraz zwiększenie dynamiki gry za pomocą krótkiej wymiany podań piłki dwóch zawodników, które mijają jednego przeciwnika, wykonując progresję w terenie.

 

Trenerzy, którzy opierają swój proces treningowy o rozwój sposobu gry za pomocą gier, skupiają dużą uwagę na trosce o stosunek wysiłku fizycznego do psychicznego. Dlatego też dzielą momenty w grze w następujący sposób: moment atakowania i przejścia z bronienia do atakowania (zmęczenie psychiczne, odpoczynek fizyczny), moment bronienia i przejścia z atakowania do bronienia (zmęczenie fizyczne, odpoczynek psychiczny). Tym samym najczęściej tak przygotowują sposób gry, aby w momencie kiedy zespół nie posiada piłki jak najszybciej ją odebrać lub też funkcjonować w organizacji, która wywiera stałą presję na przeciwniku. Większość trenerów wywodzących się lub szkolących na północy Portugalii przygotowuje sposób bronienia oparty na dwóch liniach po czterech zawodników przed linią piłki oraz dwóch zawodnikach, którzy mają za zadanie wykonywać pressing i kierować działania przeciwnika. Jednak w momencie kiedy któryś z dwójki najbardziej wysuniętych zawodników jest za linią piłki, zadaniem zawodnika najbliżej rywala z piłką jest wykonać redukcję przestrzeni by odebrać piłkę, gdzie jednocześnie w tym samym czasie zza linii piłki inny zawodnik wypełnia przestrzeń zwolnioną przez odbierającego. W ten sposób Rio Ave modyfikuje ustawienie całej drużyny, tak aby możliwe było ciągłe pozostawanie przez cały zespół za linią piłki w strukturze trzech linii: 2, 4 i 4, ale jednocześnie działając bardzo aktywnie w celu odbioru piłki.

 

Po odbiorze piłki główną zasadą idei gry Rio Ave jest utrzymanie jej przez zespół. Rio Ave posiada sprecyzowaną hierarchię zachowań, utworzoną po to, aby nie eliminować jednocześnie możliwości realizacji ataku bezpośredniego. Dlatego też ta zasada (utrzymanie piłki po odbiorze) opiera się na następującej hierarchii zachowań po odbiorze piłki: 1) podanie piłki do przodu jeśli zawodnik, który ją otrzyma znajduje się w obszarze przewagi liczebnej; 2) podanie piłki w obrębie centrum gry; 3) podanie piłki do tyłu. Najczęściej odbierający zawodnicy drużyny Rio Ave podają piłkę do zawodników w centrum gry, ale zdarza się także, że decydują się na podanie do tyłu poza centrum gry. Realizacja działań determinowana jest głównie przez takie aspekty jak: dostępność przestrzeni w obszarze odbioru piłki, stosunek numeryczny piłkarzy obu drużyn oraz odległość od bramki przeciwnika.

 

Największy atut Rio Ave

 

Największym atutem w sposobie gry Rio Ave i najbardziej ciekawym wobec obecnie bardzo intensywnej debaty jaka ma miejsce w naszym kraju dotyczącej szkolenia piłkarzy jest umiejętność utworzenia różnorodnych rozwiązań działań boiskowych w danym momencie gry, wewnątrz jednej zasady, przyjętej dla całego zespołu. Należy wskazać, że ten atut nie odnosi się do zdolności podejmowania decyzji a ma odniesienie w zdolności twórczego myślenia i kreatywności zawodników. Jak zostało wspomniane sposób gry Rio Ave oparty jest na zasadach taktycznych, zwanych fundamentami gry, które są wspólnym celem dla zawodników w zależności od pozycjonowania się na boisku. Jednakże każdy zawodnik ma prawo do realizacji działań prowadzących do osiągnięcia tego celu na swój własny sposób. Przykładem obrazującym może być jedna z zasad sposobu gry portugalskiego zespołu na poziomie indywidualnym: bezpieczeństwo utrzymania się przy piłce w centrum gry po jej odbiorze. Każdy z zawodników znający tę zasadę i konfrontujący się z konkretną i nigdy już nie możliwą do powtórzenia sytuacją gry ma możliwość działania w najbardziej trafny dla niego sposób. Jeżeli uzna, że spełni tę zasadę dryblując nadbiegającego przeciwnika - ma do tego prawo. Jednak jeżeli uzna, że ma zbyt mało miejsca i nie jest przekonany co do skuteczności swoich działań w dryblingu może podać piłkę. Dlatego też bardzo trudno jest przeanalizować w sposób schematyczny uznając za prawdę absolutną sposób działania zawodników Rio Ave i należy to robić na podstawie wzorców zachowań, ponieważ każdy z nich będzie realizował się w taki sposób w jaki ma na to ochotę.

 

Ten sposób treningu i patrzenia na piłkę nożną rozwija autonomię i twórcze myślenie zawodnika oraz rozwija zdolność do odnalezienia najbardziej trafnego rozwiązania w szybkim tempie w zmieniającej się sytuacji gry. Rozwój decyzyjności w piłce nożnej zaczyna więc tracić na wartości w obecnym czasie, gdyż może nią być chociażby wybór zawodnika jednego z dwóch przedstawionych przez trenera sposobów działań w konkretnej sytuacji gry. Przyszłością jest więc rozwój umiejętności tworzenia własnych rozwiązań w zmieniającym się środowisku gry, które nigdy nie będzie charakteryzowało się w ten sam sposób dwa razy. Ta zdolność jest największym atutem zawodników Rio Ave. Pomimo tego należy mieć w świadomości, że ten atut nie jest faktem stanowiącym o wygraniu meczu przeciwko Jagiellonii. Kluczowym jest bowiem poziom wydajności zawodników w grze i wdrożenia tego co zawiera się w procesie treningowym do gry.

 

Charakterystyka kluczowych wzorców zachowań w grze Rio Ave

 

Na przestrzeni gier sparingowych, w szczególności podczas przedostatniego przed grą z Jagiellonią meczu przeciwko GD Chaves można było zaobserwować, że swój sposób gry Rio Ave opiera na dziewięciu kluczowych wzorcach zachowań. Pierwszym z nich jest wspomniane rozpoczęcie i tworzenie gry od własnej bramki. Niemalże wszystkie działania, z wyjątkiem tych, które mogą zostać zrealizowane formą ataku bezpośredniego, odnoszą się do wycofania piłki do momentu aż cały zespół będzie gotowy do prowadzenia ataku, który wpływa na równomierne pozycjonowanie się piłkarzy w grze. Zawodnicy Rio Ave są w tym zakresie bardzo cierpliwi i zdeterminowani do zwiększenia poziomu interakcji piłkarzy przez wymianę piłki pomiędzy sobą. W momencie kiedy piłka znajduje się już w grze, w realizacji tego wzorca zachowań pomaga inny, odnoszący się do braku sprecyzowanego systemu gry i schematu rozegrania, co także zostało już opisane. Warto wspomnieć, że jeden z Fundamentów Gry Rio Ave odnosi się do zwodzenia przeciwnika przez działania całej drużyny. Tym samym w odpowiednim momencie zawodnicy zespołu portugalskiej dopuszczają się do wprowadzenia piłki do gry przez dwie linie. Sposób w jaki Rio Ave tworzy przestrzeń w grze na poziomie zespołowym odnosi się do cyrkulacji piłki w momencie kiedy większość zawodników przeciwnika jest na 2/3 boiska w stosunku do szerokości boiska. Dopiero wtedy - nie wcześniej - następuje zmiana strony gry dla wprowadzenia piłki pod bramkę przeciwnika. Wykonanie progresji realizowane jest głównie przez wprowadzenie 1x0 lub pojedynki 1x1 i 2x1 w bocznych sektorach.

 

Ciąg dalszy na trzeciej stronie.